Burçlar ve yazarlar: Yengeç

Sırma Köksal’ın 2003’te Radikal Kitap’ta yayımlanan, burçlar üzerinden yazarları inceleyen yazı dizisini, yazarın da izniyle bu yıl Koltukname’de paylaşacağız. Aradan geçen 10 yıldan sonra okurlarca yeniden keşfedilmesi ve sizleri de bizleri ettiği kadar mutlu etmesi ümidiyle.

Kabuk ve Kıskaç

Bonatti_Cancra_c1300

Yengeç suda yaşar ama balık değildir. Yengeç suda yaşayan, kendi dünyasını kabuğunun içine yerleştiren, bildiğimiz dünyayı da kıskaçlarıyla yakalamaya çalışan bir yumuşakçadır. Yengeç insanı da ilk bakışta yumuşak, son bakışta kabuğunun içine saklanmış, kıskaçlarıyla insanın sinirlerini kaşıyan biridir. Kabuğuna kaçmış bir yengeci orada bırakın, kalsın. Hatta yampirik yampirik çıkmaya çalışırsa siz uzaklaşın.

Yengeç ısıtılıp yenecek bir meze değildir. Çok az Yengeç kafasını kabuğundan çıkarttığında Marcel Proust kadar ilginç olur. O da aslında mızmızın tekiydi, Joyce’un purolarıyla onu öldürmeye çalıştığını düşünüyordu, yakınında bulunmanın eğlenceli olacağı insanlardan biri değildi. Jean Jacques Rousseau da Yengeç’ti ve hiç kimsenin aklına bile getirmediği bir işe kalktığını iddia ettiğinde sözünü ettiği kendi hayatını yazmaktı. İtiraflar gerçekten olağanüstüdür ama Rousseau da hayatın kendine haksızlık ettiğine inanırdı. Yengeç böyledir. Hep hayatın kendisine adil davranmadığına inanır, acı çeker, suçu insanlıkta bulur. 1984 adlı kitabıyla insanlıktan umudu kesmişlerin başucu yazarı olan George Orwell de doğal olarak Yengeç’ti.Devamı »

Reklamlar

Sanatçı, müzisyen ve yazarların pasaportları

Herhalde en ilginç kimlik belgesi pasaport olsa gerek. Diğer belgelerden farklı olarak yalnızca şahsi bilgilerinizi değil, nerelere ne sıklıkta gittiğinizi, hatta en rahatsız şartlar altında çekilmiş fotoğraflarınızı da belgeliyor. Hele bir de Türkiye gibi, her ülkenin vize istediği bir ülkenin pasaportuna sahipseniz, sayfalarınız rahatlıkla dolup taşabiliyor.

Başkalarının pasaportlarını karıştırmak da büyük zevk verir insana. Hele de ait olduğu dönem ya da ülke itibariyle kendimizinkinden biraz farklıysa… Flavorwire’ın derlemesi sayesinde şimdi Joyce‘tan Fitzgerald’lara (F. Scott ve Ella), sanatçı, müzisyen ve yazarların eski pasaportlarına göz atabiliyoruz.

René Magritte
René Magritte

Devamı »

Ölü yazarlardan esinlenen parfümler

Yanlış duyduğunuzu sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Aradığınız her ürünü bulabileceğiniz bir site olan Etsy‘deki SweetTeaApothecary dükkânı, “siyah çay, güveotu, karanfil, miskotu, vanilya, helyotrop ve tütün” karışımından yapılmış bir Ölü Yazarlar Parfümü satıyor. Amaçları şöyle:

Bu karışım eski bir kütüphane koltuğuna oturup Hemingway, Shakespeare, Fitzgerald, Poe ve diğerlerinin sarı sayfalarını karıştırdığı hissini veriyor insana. Ölü Yazarlar karışımı çay demleyip en sevdiğiniz kitabınıza yumulma isteği uyandıracak.

Book Riot‘tan Amanda Nelson, bu üründen aldığı ilhamla ölü yazarların şahsi kokuları nasıl olurdu acaba, diye düşünmüş ve ortaya aşağıdaki liste çıkmış. Sylvia Plath’in parfümü gerçek olsaydı en azından oda kokusu olarak kesin kullanırdık. Aralarında size cazip gelen bir koku var mı?Devamı »

Haftanın Eğlencesi: Kalemi bırakıp kadehi kaldıran yazarlar

Ernest Hemingway Paris'te
Ernest Hemingway Paris’te.

Edebiyat camiası kedileri, sigaraları ve çeşitli alkol dolu kadehleriyle tanınır, diyebiliriz. Nitekim çoğu yazar fotoğraflarında bir elde sigara, bir elde kadeh, sağda solda muhtemelen birden fazla kedi görmüşlüğümüz vardır. Flavorwire’ın derlediği bu fotoğraf albümüyse ünlü yazarları tabiri caizse “dağıtırken” gösteriyor. Kimileri diğerlerinden daha sulu, kimileri daha ciddi, ama hepsi birbirinden eğlenceli!Devamı »

Hemingway’in kedileri mahkemelik oldu

hemingwayscatsFlorida, Key West’teki Hemingway Evi ve Müzesi, ünlü yazarın evini, eşyalarını, genel olarak her şeyini, ziyaretçiler için olduğu gibi koruyor. Her şey derken, gerçekten her şeyi kast ediyoruz. Nitekim Hemingway Evi’nde, yaklaşık elli tane kedi ortalıkla volta atıyor.

Kedilerin hepsi de, Ernest Hemingway‘e bir geminin kaptanı tarafından hediye olarak verilen Snowball adlı kedinin torunları. Çoğu polidaktil, yani altı parmaklı. Müzenin sitesinde özel bir sayfaları bile var.

Yaklaşık on yıl önce müzeyi gezen bir ziyaretçi, kedilere iyi davranılmadığı şüphesine kapılıp federal hükümete şikâyette bulunmuş. Şikâyet üzerine bir dava açılmış. Evet, Hemingway’in kedileri federal düzeyde incelenmeye layık görülüyorlar. Devamı »

Haftanın Eğlencesi: Yazarlar ve bisikletleri

Çoğu kişi İstanbul’da bisiklet sürmeye kalkışmanın delilik olduğunu söyleyecektir: Öldürücü trafikten kurtulduğunuz anda kendinizi koca bir yokuşla karşı karşıya bulma ihtimaliniz fazlasıyla yüksektir. Tüm bu itirazcılara meydan okuyanlar da yok değil hani. Biz de bir yandan düz şehirlere özenirken, diğer yandan trafik düzenlemeleri ve düzgün (kentsel dönüşüm olmayan) bir şehir planlamacılığıyla İstanbul sokaklarında da bisiklete yer açılabileceğini düşünüyoruz. Tabii önce şehir sakinlerinin bu talepte bulunması gerekiyor. İşte bu bağlamda, daha fazla edebiyat severi bisiklet düşkünü yapacağını umduğumuz bir fotoğraf dizisi: Yazarlar ve bisikletleri. (Flavorwire aracılığıyla.)

Sylvia Plath
Sylvia Plath (18 yaşındayken)

Devamı »

Klasiklerin klasik reklamları

Ernest Hemingway - Güneş de Doğar
Ernest Hemingway – Güneş de Doğar

Kitap tanıtımı, reklamı meselesi gerçekten çağın ruhunu, okuma alışkanlıklarını yansıtıyor. Daha önce kitap fragmanlarından bahsetmiş, bir çizgi romanın fragmanını bu sayfalara taşımış, hatta bu hafta True Blood‘ın yemek kitabının tanıtım klibi üzerine konuşmuştuk.

Flavorwire çağdaş klasiklerin yıllar öncesinden kalmış reklamlarını paylaştı. Sadece grafikler değil, yazarların nasıl tanıtıldığını okumak da döneme dair önemli ayrıntılar sunuyor. Yazarlara “yıldız” muamelesi daha fazla yapılıyor gibi geldi. Örneğin Ernest Hemingway’in Güneş de Doğar kitabının reklamında, “Hemingway’in güneşi de bu kitapla yükselecek” mealinde cümleler geçiyor. Yine reklamların çoğunda yazarların bir resmi var gibi. Yazarın kendisinin ön plana çıkarılması hâlâ bu alandaki reklamcılığın belli bir kısmı için geçerli denebilir.Devamı »

Faulkner paraya ihtiyaç duyunca

William Faulkner’ı bu sayfalarda daha önce kokteyl tercihleriyle ağırlamıştık. Bugün doğrudan kendi sözlerine yer vermek istiyoruz. Geçtiğimiz haftalarda yazarların reklamlarda oynaması da dahil olmak üzere para kazanma biçimleri tartışılmıştı. Burada Faulkner 20. yüzyıl edebiyatının en hakiki seslerinden biri para, yazmak ve hakikat arasındaki ilişkiye dair konuşuyor. 1947 baharında Mississippi Üniversitesi’nin İngiliz Dili Edebiyatı Bölümü’nde, bir hafta boyunca her gün bir başka sınıfa giren Faulkner, başlarında profesörleri olmayan öğrencilerin sorularını yanıtlamış. Kendisiyle yapılan bu soru-cevap seansının seçtiğimiz bazı kısımları çevirmek istedik; tamamınıysa This Recording‘de okuyabilirsiniz. Ben daha da okuyacağım diyenler ayrıca Conversations with William Faulkner (William Faulkner’la Söyleşiler) adlı kitaba bakabilirler. Üstüne bir de Faulkner’ın kendi eserlerini okuyacağım diyenler de Yapı Kredi ve İletişim yayınevlerine bir göz atabilirler (ayrıca Cem Yayınları’nda, ancak sahaflardan bulunabilecek olanDevamı »

Yazarlardan kokteyller

Yakınlarda Bukowski’nin bir içip bir şiir okuduğu kayıtlarından bahsetmiştik. Yazarlar ve yemekleri kadar yazarlar ve içkileri de sıkça rastlanılan bir konu. Ama buralardan tarif çıkarmak The Kitchn‘in hediyesi olmuş. Pratik, ev tipi tariflerin sitesi The Kitchn, daha ziyade Amerikalılardan oluşan bir listede yazarları sevdikleri kokteyllerle eşleştirmiş. Ortaya bol alkollü ve renkli bir liste çıkmış.

Bu yaz günlerinde çoğumuzun favorisi kitap okumak ve soğuk bir şeyler içmek olduğundan, hepimize ilham vereceğine inanıyoruz. Kim bilir, belki de yakında dinlenilen müziğe içki eşleştiren Drinkfy‘ın edebi versiyonu çıkar. Ya da belki edebi müzik listeleri gibi edebi içki listeleri de hazırlanır kitapların yanına. Belki sizin zaten vardır?Devamı »

1 milyon dolar mı, klasikleri ilk defa okumak mı?

49047083411690195_i3BBnzL1_bErnest Hemingway, Esquire dergisinin Şubat 1935 sayısına yazdığı bir makalede, “Her yıl 1 milyon dolarlık bir gelir garantisine sahip olmaktansa bu kitapları ilk defa okumayı yeğlerim,” demiş. Bir kitabı ilk defa okumanın mutluluğunu yaşayabilmek için Hemingway de dahil olmak üzere en çok sevdiğimiz yazarların tüm eserlerini özellikle arka arkaya okumayan insanlar olarak Papa‘nın bu tutumunu takdir ediyoruz. Hemingway’in listesi, varsa kitapların Türkçe linkleri ve çevirmenleriyle aşağıda (olmayanların da en kısa sürede çevrileceğini umuyoruz). Yazarın kendi kitaplarının çoğuna da Bilgi Yayınevi’nden ulaşabilirsiniz. (Lists of Note aracılığıyla.)Devamı »

Haftanın Eğlencesi: Hemingway’in kedileri

Ernest Hemingway’in hayvan sevgisi aileden geliyor. Hemingway’s Cats (Hemingway’in Kedileri) adlı eğlenceli kitapta anlatıldığı üzere, dedesi Ernest Hall hayvan sevgisiyle tanınırmış; babası Clarence Edmonds Hemingway ise doktorluğa karar vermeden önce uzun bir süre veteriner olmak istemiş. Fakat “Papa” Hemingway’in asıl aşkının kediler olduğunu biliyoruz. Akıntı Adaları‘ndaki, kahramanın kedisine “ilaç” kelimesini öğrettiği, birlikte uzun yürüyüşlere çıktıkları o sahneleri kim unutabilir? Heminway’in kedileriyle çektirdiği fotoğraflar yazının devamında.Devamı »

Hemingway & Gellhorn

Sinema ve diziler üzerine incelemeler, haberler ve her türlü şahanelikler yayımlayan internet sitesi bakınız’dan aldığımız habere göre, Amerikan kanalı HBO mayıs ayında yazar Ernest Hemingway ile gazeteci-yazar Martha Gellhorn‘un ilişkisini konu alan bir televizyon filmi yayınlayacak. Hemingway’i Clive Owen canlandırırken, Gellhorn rolünde seyircilerin karşısına Nicole Kidman çıkacak. Yönetmen ise Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği‘nin Philip Kaufman‘ı. Filmin beş dakikalık uzun fragmanını buradan seyredebilirsiniz.

Gellhorn Hemingway’in üçüncü –aynı zamanda ondan boşanmak isteyen tek– eşi. Aynı zamanda Çanlar Kimin İçin Çalıyor‘un esin kaynağı. Hemingway’in birçok eserinin Türkçesine Bilgi Yayınevi’nden ulaşabilirsiniz. Savaşla ilgili yazılarının yanı sıra romanları da bulunan Martha Gellhorn’un kitaplarına Türkçeden henüz ulaşılamıyor maalesef.

Fitzgerald’dan kızına, kafaya takılacak şeyler listesi

Amerikan edebiyatının vazgeçilmez yazarlarından F. Scott Fitzgerald, eserleriyle olduğu kadar özel hayatıyla da hatırlanan bir isim. Zelda Fitzgerald’la olan çalkantılı evliliği, Ernest Hemingway’le olan çalkantılı dostluğu… Çalkantıların adamıdır Fitzgerald! Ancak, kızı 11 yaşındayken ona verdiği listeye bakılırsa, aynı zamanda sevgi dolu bir baba imiş.

Haberi aldığımız Flavorwire sitesinin Scottie Fitzgerald’la ilgili notu şöyle:Devamı »